Nöbetçi
1. Tek 24 saatlik nöbet düzeni
Servis tek tip nöbet tutar: gelen kişi 24 saat kalır, ardından dinlenir. Küçük ekiplerde ve yoğunluğu gece de süren servislerde yaygındır. Burada 6 hemşire, her gün 2 kişi ve üç günde bir dönen bir ritim var.
- 2424 saat
- -İzinli
| Hemşire | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ayşe | 24 | - | - | 24 | - | - | 24 | - | - | 24 | - | - | 24 | - |
| Burcu | - | 24 | - | - | 24 | - | - | 24 | - | - | 24 | - | - | 24 |
| Ceren | - | - | 24 | - | - | 24 | - | - | 24 | - | - | 24 | - | - |
| Deniz | 24 | - | - | 24 | - | - | 24 | - | - | 24 | - | - | 24 | - |
| Elif | - | 24 | - | - | 24 | - | - | 24 | - | - | 24 | - | - | 24 |
| Fatma | - | - | 24 | - | - | 24 | - | - | 24 | - | - | 24 | - | - |
Neye dikkat edin: ritim kusursuz, herkes üç günde bir nöbet tutuyor. Ama hafta sonlarına bakın: Ayşe ve Deniz iki hafta sonu nöbeti alırken diğerleri birer tane almış. İki haftada bu fark küçüktür; aynı döngü ay boyunca sürdüğünde aynı kişilere denk gelmeye devam eder.
2. Gündüz / gece (G-N) düzeni
Klasik düzen: gündüz vardiyası 8 saat, gece vardiyası 16 saat. Hemşire önce gündüz, ertesi gün gece çalışır, sonra iki gün dinlenir. Dört günlük döngü sayesinde herkesin toplam saati eşit çıkar.
- GGündüz · 8 saat
- NGece · 16 saat
- -İzinli
| Hemşire | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ayşe | G | N | - | - | G | N | - | - | G | N | - | - | G | N |
| Burcu | N | - | - | G | N | - | - | G | N | - | - | G | N | - |
| Ceren | - | - | G | N | - | - | G | N | - | - | G | N | - | - |
| Deniz | - | G | N | - | - | G | N | - | - | G | N | - | - | G |
| Elif | G | N | - | - | G | N | - | - | G | N | - | - | G | N |
| Fatma | N | - | - | G | N | - | - | G | N | - | - | G | N | - |
| Gül | - | - | G | N | - | - | G | N | - | - | G | N | - | - |
| Hale | - | G | N | - | - | G | N | - | - | G | N | - | - | G |
Neye dikkat edin: toplam saatler eşit ama hafta sonu yükü değil: Deniz ve Hale üç hafta sonu vardiyası alırken Burcu ve Ceren birer tane almış. Düzenin ikinci zayıflığı esneklik: bir kişi izin istediğinde zincirin tamamı kayar, çünkü herkesin günü bir öncekine bağlıdır.
3. Hafta içi G/N + hafta sonu 24 saat
Türkiye'de sık rastlanan karma düzen: hafta içi gündüz ve gece vardiyaları döner, hafta sonu tek bir 24 saatlik nöbete çevrilir. Hafta sonu daha az kişiyle kapanır ve ekibin çoğu iki tam gün izin yapar.
- GGündüz · 8 saat
- NGece · 16 saat
- 24Hafta sonu · 24 saat
- -İzinli
| Hemşire | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ayşe | G | G | N | N | - | 24 | - | - | G | G | N | N | - | 24 |
| Burcu | G | N | N | - | - | 24 | - | G | G | N | N | - | - | 24 |
| Ceren | N | N | - | - | G | - | 24 | G | N | N | - | - | - | - |
| Deniz | N | - | - | G | G | - | 24 | N | N | - | - | G | - | - |
| Elif | - | - | G | G | N | - | - | N | - | - | G | G | 24 | - |
| Fatma | - | G | G | N | N | - | - | - | - | G | G | N | 24 | - |
Neye dikkat edin:bu düzen hafta sonunu ekibin çoğuna boş bırakır, karşılığında nöbet tutan iki kişiye 24 saat yükler. Adaletin belirleyicisi artık günlük ritim değil, hafta sonu 24'lerinin aylar içinde nasıl sıraya girdiğidir; o sıra da elle takip edilmesi en zor şeydir.
Üç örneğin ortak sorunu
Üç düzen de gün ritmi açısından temiz. Üçünde de bozulan şey aynı: hafta sonu ve gece yükünün kişiler arasında nasıl dağıldığı. Sebep basit: döngüler gün sayısıyla kurulur, hafta ise yedi gündür ve ikisi tam bölünmez.
Elle hazırlarken bu fark görünmez, çünkü tek bir ayın tablosuna bakarsınız. Görünür hâle geldiği an, üçüncü ayda birinin “ben yine mi hafta sonundayım” dediği andır.
Sıkça Sorulan Sorular
Örnek çizelgeler hakkında sorulanlar.